هفت صبح| کلاغهای شهر پرخاشگرتر شدهاند. در مناطقی که هدف حمله دشمن بوده، بر اساس گزارشهای رسیده کلاغها دور لاشههای روی درختان جمع میشوند و صدا تولید میکنند و در این میان به رهگذران هم حمله میکنند. کلاغهای زخمی هم رفتارهای مشابهی از خود نشان میدهند اما آیا این رفتارها به جنگ و انفجارها مرتبط است و کلاغها مشغول انتقام گرفتن از شهروندان هستند؟
برای مقابله با آسیبهای احتمالی ناشی از حمله کلاغها چه باید کرد؟ بر روی درختان مقابل لانه جاسوسی، لاشه کلاغی به چشم میخورد که چند کلاغ دیگر بالای سرش مشغول سر و صدا هستند. به نظر میرسد کلاغ مرده از شدت انفجار به این سوی خیابان پرت شده و لاشهاش لابهلای شاخههای درخت چناری در روبهروی محل حمله دشمن، گیر کرده است و حالا اعضای خانوادهاش مشغول سوگواری بالای سرش هستند.
در دیگر نقاط تهران هم کلاغهایی که پایشان زخمی است را میتوان مشاهده کرد که با قدرت به مردم حمله میکنند. ساکنان محل میگویند که این کلاغهای زخمی، بازماندگان حملات هوایی هستند که حالا با حملهشان به رهگذران، در حال انتقام گرفتن از انسانها هستند. اما آیا واقعا این رفتارهای پرخاشگرانه به جنگ ربط دارند و کلاغهای تهران در حال انتقامجویی و تسویه حساب با ساکنان پایتخت هستند؟
تهاجم، مکانیزم دفاعی کلاغها
علیرضا هاشمی، پرندهشناس در گفتوگو با هفتصبح کلاغها را موجودات اجتماعی توصیف میکند که عموما به گروه و گله وفادار هستند. به همین خاطر وقتی کلاغی میمیرد، بر اساس تحقیقات انجام شده، اعضای گله برای آن مراسم عزاداری یا سوگواری برگزار میکنند. از سوی دیگر هر جوجهای که از لانه بیرون میافتد، تمام گروه سر و صدا میکنند تا کسی به این جوجه نزدیک نشود. کلاغها مشابه همین رفتار را در مورد لاشه یا پرنده زخمی دیگر هم انجام میدهند. پس اگر کلاغ زخمی یا جوجه پرنده در جایی باشد، کلاغها با سر و صدا بقیه را گرد هم میآورند و یک دفاع گروهی دارند.
به گفته این پرنده شناس، اگر یک پرندهای در اثر جنگ آسیب دیده باشد یا لاشه کلاغ جایی افتاده باشد، اعضای دیگر خانواده مشابه همین رفتار را از خود نشان میدهند. بنابراین نمیتوان گفت که کلاغها حتما از جنگ عصبانی هستند بلکه آنچه رخ میدهد یک رفتار دفاعی جمعی است که در زمان بروز مشکلات از سوی کلاغها به نمایش در میآید.
هاشمی میگوید: اگر یک کلاغ پیر در گوشهای در حال مرگ باشد، دسته کلاغها همین رفتار گروهی را انجام میدهند، اگر کلاغی در اثر انفجاری از بین رفته باشد، باز همین رفتار را مشاهده میکنیم و تولید سر و صدا رفتار عمومی آنهاست؛ اما اگر انفجار، باعث مرگ تعداد بیشتری کلاغ شود، چنین رفتارهایی را در سطح شهر بیشتر میبینید زیرا چند لاشه کلاغ آنجاست و همه اعضای گروه به آن لاشه واکنش نشان میدهند.
این پرنده شناس درباره رفتار کلاغهای زخمی توضیح میدهد که کلاغ هم مثل شیر یا هر حیوان زخمی دیگری به دلیل اینکه قدرت پرواز یا راه رفتنش را از دست داده و مشکل پیدا کرده است، مکانیزم رفتاری خود را تغییر میدهد و با هدف دفاع از خود، خیلی زودتر اقدام به حمله میکند. زیرا میداند که قدرت فرار ندارد، پس انرژیاش را برای دفاع میگذارد. به این ترتیب میبینیم که کلاغ مظلومی که به هر علتی آسیب دیده -که آن علت میتواند انفجار جنگی باشد- رویکرد تهاجمی از خود نشان میدهد و چون فکر میکند که همه میخواهند به او آسیب بزنند، خیلی وحشت زده بوده و طبیعی است که رفتار پرخاشگرانه داشته باشد.
چه باید کرد؟
در شرایطی که کلاغهای آسیب دیده وحشتزده بر اساس مکانیزمهای غریزی خود به انسانها حمله میکنند، بخشی از شهروندان هم هستند که از ابزارهای مختلف برای دفع کلاغها استفاده میکنند. این جنگ نابرابر میتواند به زخمی شدن تعداد بیشتری کلاغ منجر شود؛ برای جلوگیری از این تقابل در سطح شهر، چه باید کرد؟ هاشمی در این رابطه میگوید که معمولا در کشورهای پیشرفتهتر اگر ببینند کلاغها به حضور جوجه کلاغ یا عامل دیگری واکنش نشان میدهند و به سر و کله افراد حمله میکنند، یک علامت هشدار در چنین محلهایی میگذارند یا مثلا گروههای امداد و نجات حیات وحش، عامل اصلی این اغتشاش و پرخاشگری را بر میدارند تا شرایط عادی شده و برای درمان حیوان آسیب دیده اقدام میکنند. مثلا شهرداری، آتش نشانی و حتی سازمان محیط زیست این پرندگان را به کلینیکها یا پناهگاههای شخصی برای مداوا میبرند.
این پرنده شناس درباره تاثیر مثبت جمعآوری لاشه کلاغها بر کنترل پرخاشگری سایر اعضای گروه نیز توضیح میدهد که میتوان این کار را انجام داد اما به دلیل اینکه در شرایط فعلی احتمال شیوع بیماریهایی مثل آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان وجود دارد، بر اساس پروتکلهای بینالمللی نباید به لاشه پرندگان دست زد. با این وجود افراد آموزش دیده مثل آتشنشانی، اداره محیط زیست شهر تهران یا شهرداری میتوانند این کار را انجام دهند؛ بنابراین مردم باید با این مراجع تماس بگیرند تا لاشههای موجود حذف شود. البته معمولا اگر شرایط عادی باشد، چنین کاری را میکنند ولی اکنون نمیدانم شرایط چگونه است.
هاشمی تاکید میکند که مسئله کلاغهای شهرها در تمام شهرهای دنیا وجود دارد و فقط مختص ما نیست. حمله کلاغها به انسان کشنده هم نیست و افراد فقط باید آموزش ببینند که سر و چشمهای خود را از حمله کلاغها حفظ کرده و منطقه را ترک کنند. ساکنان تهران اگر میبینند که پرنده به یک قلمرو خاصی حساسیت نشان میدهد، باید مدتی به آن منطقه نروند تا عامل اصلی برطرف شود.
این رفتار چیز خیلی خطرناکی نیست اما منقار پرنده تیز است و فرو رفتن آن در سر یا چشم انسان، میتواند مخاطره ایجاد کند. حال که تبعات جنگ دامن کلاغهای تهران را هم گرفته و نمایش رفتار دفاعی گروهی آنها را به دلیل زخمی و تلف شدن این پرندگان تقویت کرده است، خوب است که شهروندان تهرانی با در نظر گرفتن شرایط زیست این پرندگان، با آموزشهای مناسب از خود در برابر حملات احتمالی کلاغها محافظت کرده و به حفظ سلامت خود و این ساکنان شهر تهران کمک کنند.
